LEERPLANNEN - EINDTERMEN - LEERLIJNEN

LEERPLANNEN | EINDTERMEN | LEERPLANNEN TWEEDE GRAAD | DOORLICHTING | LEERLIJNEN

JAARPLANNEN

KENMERKEN | BIBLIOGRAFIE | MODELLEN | GRAADPLAN

Leerplannen

Voor informatie over leerplannen en lessentabellen kun je terecht op de website van het Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs: http://www.vsko.be/vvkso/index.htm (kijk onder Publicaties, Leerplannen). Je kunt er alle leerplannen downloaden.

Eindtermen

Voor info over eindtermen kun je terecht op de website van de Vlaamse Gemeenschap, Dienst Onderwijsontwikkeling: http://www.ond.vlaanderen.be/dvo/

Bovendien vind je de eindtermen achteraan in de leerplannen. Voor de scholen geldt dat de goedgekeurde leerplannen voorrang hebben op de eindtermen. Het betekent dat wie het leerplan volgt meteen ook de eindtermen zal verwezenlijken. 

Leerplan tweede graad

Hieronder een artikel waarin het leerplan Engels voor de tweede graad aso vergeleken wordt met dat van tso/kso en Handel-talen (auteur: G. Claeys). 

Toelichting bij de leerplannen tweede graad

Doorlichting

Wil je weten hoe een doorlichting verloopt, hoe een doorlichtingsverslag eruit ziet, hoe een vakdossier wordt opgesteld of hoe de doorlichting wordt opgevolgd, ga dan naar de site van de inspectie secundair onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap.

Leerlijnen

Leerlijnen tonen hoe de opbouw van de verworven kennis en vaardigheden in de loop van de drie graden gebeurt. Voor begeleiding bij de studie van leerlingen in jouw school, contacteer de begeleiding.

Jaarplannen

De inrichtende machten en de directies zijn uiteindelijk de pedagogisch verantwoordelijken voor de school. Zij erkennen echter het comité van hoofdbegeleiders als een instantie die algemene pedagogische aanbevelingen kan formuleren. Tot hiertoe verschenen er vijf pedagogische reglementeringen. De Algemene Pedagogische Reglementering nr. 5 over de documenten bij de lesvoorbereiding is er één van. Die pedagogische reglementering vermeldt het jaarplan als een van de verplichte documenten voor de leerkracht. Je vindt de APR's bij http://www.vsko.be/vvkso/index.htm (kijk onder Publicaties, Te downloaden documenten)

Kenmerken

Functioneel

Geen extern controle-instrument

Het jaarplan is het resultaat van een reflectie op het leerplan, liefst in onderling overleg met collega's. Niet altijd is er in de scholen duidelijkheid rond de precieze functie van het jaarplan. Vaak wordt het door leerkrachten aangevoeld als een controle-instrument. De indruk is dan dat leerkrachten door middel van het jaarplan gecontroleerd zullen worden of hun timing klopt en of ze precies zo ver gevorderd zijn in de leerstof als voorzien. Soms krijgen leerkrachten het gevoel dat alles blijft bij een administratieve controle en dat het jaarplan als doel op zichzelf gaat functioneren.

Zelfcontrole

Het jaarplan moet een duidelijke eigen functie hebben. Het is geen doel op zich maar een hulpmiddel om een hoger doel te bereiken. Dat doel is: zelfcontrole, reflectie op de realisatie van het leerplan, liefst in verticale en horizontale afstemming met eventuele vakcollega's. Een onderwijskundige schoolleiding stimuleert het werken met een jaarplan vanuit die optiek.

Instrumenteel

Uitgaande van het leerplan heeft het jaarplan een duidelijke functie, een duidelijk doel. De vorm van het jaarplan moet dat doel dienen. Vandaar dat een effectief jaarplan niet uitgaat van het leerboek zonder meer, maar uitdrukkelijk leerplandoelstellingen en/of -inhouden vermeldt. Het leerboek volgen betekent immers niet dat men meteen ook het leerplan volgt of voor de betrokken leerlingengroep het leerplan op een passende manier interpreteert. Is het leerboek opgebouwd volgens een eerder gesloten methode, dan kan het handig zijn om eerst het onderdeel van het leerboek te vermelden en vervolgens de leerplandoelstelling of -inhoud. Is het leerboek op een zeer open wijze opgebouwd zodat de leerkracht zich er vrij in kan bewegen, dan vertrekt men bij voorkeur van de leerplandoelstelling of -inhoud en vermeldt men daarbij aansluitend eventueel het betreffende onderdeel in het leerboek.

Van graadleerplan naar jaarplan

Het leerplan kan de leerstofinhouden per graad of per leerjaar doseren. Vooral als het gaat om een graadleerplan is het jaarplan een nuttig instrument. Zeker als het leerplan daarenboven vrij open is en niet sterk gedetailleerd.

Communicatie-instrument

Een jaarplan dat verwijst naar leerplandoelstellingen en -inhouden is een efficiënt communicatie-instrument. Het maakt dan immers communicatie mogelijk met gesprekspartners die het leerboek niet of niet goed kennen: collega's van andere leerjaren, directie, pedagogische begeleiding en gemeenschapsinspectie. De gemeenschapsinspectie kan het jaarplan gebruiken om na te gaan of het leerplan werd gerealiseerd.

Coördinatie

Het rendement van het jaarplan wordt groter indien het gebruikt wordt in vakvergaderingen met collega's in hetzelfde jaar en in andere jaren en indien het stimuleert tot coördinatie met de collega's van de andere vakken. Voor collega's en directie kan het een stimulans zijn voor horizontale en verticale coördinatie. Hoe overzichtelijker het jaarplan is, des te meer biedt het kansen om overlappingen en hiaten te vermijden, vakoverschrijdende initiatieven in te bouwen en afspraken te maken i.v.m. materiaal en infrastructuur.

Werkinstrument

Aan het jaarplan mag uitdrukkelijk gewerkt worden, geschrapt en toegevoegd. Daaruit kan trouwens blijken dat het geen administratief document is, maar dat het werkelijk gebruikt wordt als een werkinstrument. Eventueel kan op het jaarplan een kolom voorzien worden voor opmerkingen en bijsturing.

Profilerend

Doelgroepgericht

Een jaarplan dat op een efficiënte wijze stimuleert tot reflectie op het leerplan en tot onderlinge coördinatie vereist een profilerend karakter. Het verwijst daarom uitdrukkelijk naar de beoogde doelgroep en vertaalt het leerplan concreet naar een bepaalde studierichting en leerlingengroep.

Accenten van de leerkracht

Uit het jaarplan blijkt dus best welke accenten de leerkracht legt in het leerplan, welke doelstellingen, leereenheden en leeronderdelen de leerkracht meer of minder intensief zal behandelen.

Doordacht

Profilering van het leerplan vraagt een doordachte en steeds weer herdachte spreiding van leerinhouden, toetsen, taken en excursies en eveneens een doordachte en steeds weer herdachte timing. Het jaarplan schikt en ordent dus de leerstof en verdeelt ze in functie van de beschikbare onderwijstijd. Het verdient daarom aanbeveling de geschatte lestijden te vermelden per leereenheid. Voor vaardigheden en attitudes stippelt het eventueel een doordachte ontwikkelingslijn uit door vaardigheden en attitudes op te splitsen in deelvaardigheden en deelhoudingen waarop gefocust wordt. Een jaarplan dat in overleg met collega's opgesteld wordt, biedt meer kansen dat de vorming gecoördineerd verloopt, dat overlappingen en hiaten worden vermeden, dat vakoverschrijdend werken gestimuleerd wordt en dat de nodige afspraken worden gemaakt voor aanschaf en gebruik van materiaal en infrastructuur.

Haalbaar

Wil het jaarplan een echt werkinstrument zijn, dan is soepelheid en realisme vereist. Niet alles hoeft meteen voor het hele schooljaar vast te liggen. Realistische afspraken in verband met de inleveringstermijn verhogen het geloofwaardig karakter van het jaarplan. Wellicht is het denkbaar dat een raamjaarplan wordt ingediend bij de directie en dat de leerkracht zelf het "werkjaarplan" verder uitwerkt tijdens het schooljaar. Het jaarplan wordt best opgesteld per maand of per trimester en opgedeeld in leereenheden. Wordt een nieuw leerboek ingevoerd bv., dan is het denkbaar dat het jaarplan geleidelijk vorm krijgt. Indien dat gebeurt in horizontaal en verticaal overleg met vakcollega's, dan is dat zelfs een bijzonder effectieve werkwijze. Overleg en afstemming vragen ook een realistische inschatting van de leertijd. Een haalbare planning moet het eventueel wegvallen van lessen ondervangen en een onnodige opstapeling van leerstof op het einde van het schooljaar verhinderen. Het jaarplan houdt bij de dosering van de leerstof ook rekening met evaluatiemomenten, opdrachten, excursies en tracht zinvolle leergehelen te construeren.

(Bron: Roel Caels)

Modellen

INGEVULD MODEL SEPTEMBER: 200… 200…  .. periods

(Bron: G. Claeys)

Graadplan

In de plaats van een jaarplan kunnen leraren van dezelfde graad samen een graadplan opstellen. Het voordeel van een graadplan is dat er samengewerkt wordt rond de inhouden van concrete cursussen en dat men bij controle makkelijk kan zien of de leerdoelen van een bepaalde graad bereikt zijn en of er mogelijk overlappingen bestaan. Op die manier gebeurt een vorm van verticale afspraak.

Voorbeeld van mogelijk model:

GRAADJAARPLAN ENGELS DERDE GRAAD

Seminarie Engels - Engels 3 uur

 Luistervaardigheid